De kogel is door de kerk voor de grootschalige transformatie van het stationsgebied. Alle betrokken overheidslagen hebben het definitieve ontwerp goedgekeurd, waarmee de weg vrij is voor een miljardeninvestering in de bereikbaarheid van de Brainportregio. Om de enorme reizigersgroei op te vangen, worden de verschillende functies van het vervoersknooppunt in de toekomst letterlijk op elkaar gestapeld.
Verdubbeling van het aantal reizigers
De regio maakt momenteel een stormachtige economische en demografische groei door, mede aangejaagd door de uitbreiding van grote technologiebedrijven en de gebiedsontwikkeling rondom Knoop XL. Waar de huidige infrastructuur nu al merkbaar onder druk staat, wordt verwacht dat het aantal dagelijkse ov-reizigers rondom het centraal station in 2040 is verdubbeld naar zo’n 150.000. Een zogeheten schaalsprong van het openbaar vervoer is dan ook onvermijdelijk gebleken uit de afgelopen verkenningsfase.
Ruimtegebrek dwingt tot creativiteit
De grootste uitdaging van het project is de zeer beperkte fysieke ruimte in het stadscentrum. Binnen een taakstellend budget van één miljard euro moest een uiterst complexe puzzel worden gelegd. Ingenieursbureau Movares, dat in 2023 door het Rijk, de provincie en de gemeente werd ingeschakeld, kwam na onderzoek met een ingrijpende oplossing: het verticaal stapelen van alle functies. In het nieuwe ontwerp verdwijnt het complete busstation onder de grond. Boven het maaiveld komen het treinstation, een aanzienlijk grotere stationshal en een ruime fietsenstalling. Bovenop dit complex wordt tevens nieuw vastgoed gebouwd. De logistieke stromen lopen grotendeels ondergronds door al deze niveaus heen, waardoor er op straatniveau ruimte overblijft voor een leefbare, openbare omgeving.
Transparante samenwerking
Vanwege de vele tegengestelde belangen en de impact op de stad, was een zorgvuldig besluitvormingsproces cruciaal. In zogeheten ateliers bracht het ingenieursbureau partijen als de gemeente, provincie, het Rijk, NS, ProRail en diverse vastgoedontwikkelaars regelmatig samen. Door de consequenties voor onder meer het milieu, het ruimtegebruik, de duurzaamheid en de financiën helder in kaart te brengen, konden bestuurders uiteindelijk de knoop doorhakken. Voor het uiteindelijke ruimtelijke ontwerp werd nauw samengewerkt met de stedenbouwkundigen van KCAP en de architecten van Team V.
Tijdlijn van de bouwwerkzaamheden
Nu het zogeheten voorkeursalternatief definitief door de bestuurders op alle niveaus is goedgekeurd, breekt een nieuwe projectfase aan. In deze fase wordt het ontwerp technisch en financieel tot in detail doorgerekend, waarna het traject richting de aannemers kan starten. De verwachting is momenteel dat de eerste grote bouwkundige ingrepen ergens tussen 2032 en 2035 in het straatbeeld zichtbaar zullen worden. Omdat het station gedurende de hele ombouw gewoon in bedrijf moet blijven, vereist de bouw een zeer strakke fasering. Volgens de planning moet de complete metamorfose van het stationsgebied in 2040 zijn afgerond.
